Zulićeva dela i dalje među najpriznatijima na evropskoj umetničkoj sceni
Nakon intenzivnog izlagačkog perioda, umetnička praksa Milana Zulića, koja obuhvata dijalog između digitalne tehnologije i klasičnih likovnih disciplina, nastavlja svoj tihi hod kroz evropske kulturne centre tokom 2026. godine. Zulićev rad, prepoznatljiv po kreiranju prostora unutrašnje tišine, ove jeseni stiže pred publiku u Velikoj Britaniji.
Ova godina donela je nekoliko značajnih međunarodnih susreta. Tokom proteklih meseci, Zulićeva dela najpre su bila predstavljena u Nemačkoj, u okviru programa "Living Interfaces" u Berlinu. Nakon toga, njegova video-umetnost prikazana je na Video Art Miden festivalu u Grčkoj, koji okuplja značajnije autore na međunarodnoj sceni i predstavlja ih u zvaničnim programima u nekoliko grčkih Muzeja Savremene umetnosti. Sledeća stanica u ovom izlagačkom nizu biće učešće na 40. Portobello Film Festivalu u Muse Gallery u Londonu, koje je zakazano za 18. septembar 2026. godine. Sve ove postavke, prošavši selekciju međunarodnih žirija, nadovezuju se na kontinuitet umetnika koji već trideset i četiri godine gradi svoj put, započet u apatinskoj Galeriji Meander 1992. godine. Do danas, Zulić potpisuje preko 38 samostalnih i više od 400 grupnih izložbi širom sveta, a njegovi radovi nalaze se u brojnim javnim i privatnim kolekcijama.
Povodom predstojeće izložbe u Londonu i osvrta na ovogodišnje izložbe, razgovarali smo sa Milanom o stvaralaštvu i radovima koji funkcionišu kao prostor tišine.
Kakos u tokom ove godine njegovi radovi prešli put od Berlina, Grčke, pa do Londona, pitali smo ga kako se unutrašnja tišina njegovih dela snalazi u tim različitim spoljašnjim svetovima i kako je ljudi tamo primaju i doživljavaju?
"Svetovi se menjaju samo na površini, ali u dubini, okean je uvek isti. Berlin, Grčka ili London – to su samo različite obale. Radovi koji nastanu imaju svoju sopstvenu, meditativnu prirodu, dok sam ja tu samo posrednik. Istinska umetnost se ne obraća umu, niti traži da bude shvaćena; ona komunicira direktno sa srcem. Ako čovek ume da se umiri, prostor i geografija nestaju. Ljudi svuda nose istu čežnju za sopstvenim izvorom. Zato moji radovi ne zahtevaju prevod. Oni su samo ogledalo u kojem posmatrač, ako je dovoljno budan, ne vidi sliku, već prepoznaje suštinu svog bića".
U Berlinu si koristio digitalni svet, a u Londonu se susrećeš sa pokretnim slikama na festivalu. Кako se kroz sve te različite forme uspeva sačuvati ono što je neopipljivo i duhovno?
"Forma je samo posuda, a suština je voda koja je u njoj. Voda nema oblik, ona uzima oblik posude. Svejedno je da li je to crtež, video ili digitalni interfejs – sve su to samo različiti jezici kojima govori ista tišina. Кada stvaranje teče bez napora i bez želje uma da kontroliše, ono što je nematerijalno pronalazi svoj sopstveni put da postane vidljivo. Кroz taj proces, delo dobija tu meditativnu dimenziju koja prevazilazi mene kao autora, koji sam samo prolaz, kapija kroz koju se beskraj pretače u materiju".
Tvoj rad se često opisuje kao „objektivna umetnost“, oslobođena ličnog ega. Šta se dogodi u samom procesu stvaranja kada se zakorači u tu prazninu?
"Dogodi se to da autorova bitnost mora da nestane iz priče. Dokle god postoji "ja" koje želi da stvori nešto važno, dokle god postoji lična drama i um koji traži aplauz – umetnost je samo psihološka projekcija. Objektivna umetnost se rađa tek kada stvaralac potpuno nestane, kada postane prazna flauta kroz koju postojanje svira svoju muziku. Кada se kroz rad pretoči ta praznina, delo prestane da nameće objašnjenja. Rad takvog kvaliteta tada postaje tiha molitva i prostor susreta. Posmatrač koji zastane ispred takvog dela može da prepozna utočište – mesto gde njegov sopstveni um utihne, a biće se ponovo, posle dugog putovanja vraća kući".
Zulićeva dela nastavljaju da otvaraju prolaz tihoj prisutnosti koja deluje bez potrebe da bude objašnjena. Predstojeća izložba u Londonu biće nova prilika za susret sa prostorima unutrašnje tišine.
